Yayıncı: GETAP. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel değerlendirme veya tanı yerine geçmez. İçerikle ilgili düzeltme bildirin.

Kitap okumak ne kazandırır, zekâyı geliştirir mi? Dil gelişimi, okuduğunu anlama ve okuma alışkanlığı için 5 öneri ile kısa bir uygulama örneği.
Okumayı yalnızca bitirilen kitap sayısıyla ölçmek yerine metinle ne yaptığınıza bakın. Bilmediğiniz bir kelimeyi cümleden anlamaya çalışmak, bir olayın nedenini bulmak ve okuduğunuzu kendi cümlelerinizle anlatmak farklı okuma etkinlikleridir. Çocuklarla ortak okumada sohbet ve sorular da bu sürecin parçasıdır.
Birlikte kitap okumak yalnızca metni seslendirmek değildir. Resimler hakkında konuşmak, çocuğun sorularını dinlemek ve hikâyeyi birlikte yorumlamak da bu deneyimin parçasıdır. Amerikan Pediatri Akademisi, küçük çocuklarla ortak okumayı dil açısından zengin etkileşimleri ve ebeveyn-çocuk ilişkisini destekleyen bir uygulama olarak önerir. AAP politika bildirisi.
Okumayı yalnızca sayfa sayısı veya hızla değerlendirmeyin. Bir bölümün ardından şu soruları deneyebilirsiniz:
Bunlar bir sınav değil, birlikte sohbet etmek için örnek sorulardır. Çocuğun yaşına, ilgisine ve okuma düzeyine göre daha kısa metinler veya resimli kitaplar seçebilirsiniz.
Bu özgün örneği çocuğun okuma düzeyine göre birlikte veya sırayla okuyabilirsiniz. Amaç hız ölçmek değil, metindeki ipuçları üzerine konuşmaktır.
Deniz, kütüphaneden aldığı kitabı çantasına koymadan önce pencereden dışarı baktı. Gökyüzü koyulaşmıştı. Kitabı bir poşete sardı ve sonra çantasına yerleştirdi.
İlk sorunun yanıtı kütüphanedir. İkinci soruda yağmurdan korumak olası bir çıkarımdır; metin yağmurun başladığını söylemez. Çocuğun yanıtını hemen düzeltmek yerine dayandığı ayrıntıyı sorun. IES okuduğunu anlama kaynakları, metindeki ipuçlarından çıkarım yapmayı ele alır.
Bu yazı herkes için tek bir dakika veya sayfa hedefi önermez. Günlük düzeninize uygun kısa bir bölüm seçin. Okumadan sonra bir soruyu konuşmaya zaman bırakın. Sonraki gün kaldığınız yerden devam edin; metnin uzunluğunu yaşa, ilgiye ve okuma düzeyine göre ayarlayın.
"Kitap okumaya nasıl başlayabilirim?" sorusu için aşağıdaki örneği kendi düzeninize uyarlayın. Bu bir süre, hız veya başarı testi değildir. Bir günü kaçırırsanız kaldığınız adımdan devam edebilirsiniz.
| Gün | Deneyebileceğiniz adım | Sohbet sorusu |
|---|---|---|
| 1. gün | İlginizi çeken, okuma düzeyinize uygun bir kitap seçin. | Bu kitabın hangi yönü ilgini çekti? |
| 2. gün | Günlük düzeninizde uygun bir zaman ve rahat bir yer belirleyin; kısa bir bölüm okuyun. | Nerede okumak senin için daha rahattı? |
| 3. gün | Okuduğunuz bölümde bilmediğiniz bir kelimeyi birlikte ele alın. | Cümledeki hangi ipucu anlamını tahmin etmene yardımcı oldu? |
| 4. gün | Bir olayın veya karakterin kararı üzerinde konuşun. | Sence neden böyle yaptı? |
| 5. gün | Bir sonraki bölümü okumadan önce tahminde bulunun. | Sence sonra ne olacak, hangi ayrıntıya dayanıyorsun? |
| 6. gün | Okuduğunuz bir bölümü kendi cümlelerinizle anlatın veya resmedin. | Bu bölümde senin için en önemli olay neydi? |
| 7. gün | Hangi adımların size uygun olduğunu birlikte değerlendirin. | Gelecek hafta neyi sürdürmek, neyi değiştirmek istersin? |
Bu planın amacı kitap sayısı yarıştırmak değil, sürdürülebilir bir başlangıç yapmaktır. Okumayla ilişkili bilişsel becerileri ve hafızanın öğrenmedeki rolünü ayrıca inceleyebilirsiniz. GETAP programının yapısını merak ediyorsanız GETAP nasıl uygulanır? rehberine göz atın.
Kitap okumak; kelimeleri bağlam içinde anlamak, olaylar arasında ilişki kurmak ve metinden çıkarım yapmak için bir çalışma alanı sunar. Ancak buradan herkesin zekâ puanının artacağı veya sınav başarısının garanti olacağı sonucu çıkarılamaz. Küçük çocuklarla ortak okumaya ilişkin dil gelişimi bulguları, her yaş için aynı zekâ artışı anlamına gelmez. Okuma sırasında nasıl düşündüğünüz ve metni nasıl ele aldığınız da önemlidir.
Okumak zihinsel olarak meşgul eden etkinliklerden biridir; ancak kitap okumanın Alzheimer hastalığını önlediği veya herkesin hafızasını belirli bir oranda artırdığı söylenemez. ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü, bu tür etkinliklerin kalıcı bilişsel yararlarına ilişkin kanıtların kesin olmadığını belirtir. NIA: Bilişsel sağlık ve ileri yaş.
İlgili konular için hafıza ve öğrenme teknikleri ile problem çözme becerileri yazılarımıza bakabilirsiniz.